การดำเนินงานโครงการ ACMECS ของกรมพัฒนาที่ดินมีการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2547 จนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะภายหลังที่ประเทศไทยได้เข้าร่วมเป็นประเทศสมาชิกสมาคมเศรษฐกิจอาเซียนในปี พ.ศ. 2558 ได้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาคและระดับประเทศ รวมทั้งประเทศทั่วโลกเน้นถึงความสำคัญของทรัพยากรดินและการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างยั่งยืน ดังนั้น กรมพัฒนาที่ดินจึงได้มีปรับกลยุทธ์และวางแผนเพื่อให้สอดคล้องกับเหตุการณ์ปัจจุบันของโลกและภูมิภาค โดยเน้นการสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรดินอย่างยั่งยืน ซึ่งกรอบการดำเนินงานของกรมพัฒนาที่ดินในช่วง ปี พ.ศ. 2560-2564 ประกอบด้วย 4 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ การจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรดินและการวางแผนการใช้ที่ดิน การใช้เทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาที่ดิน การพัฒนาบุคลากร และ การสนับสนุนการสร้างเครือข่ายพัฒนาที่ดินเพื่อความยั่งยืน โดยเป้าหมายของโครงการคือการสนับสนุนการสร้างต้นแบบพื้นที่ตัวอย่างของการบริหารจัดการพัฒนาที่ดินในประเทศสมาชิก ACMECS
1. การดำเนินงานร่วมกับ สปป.ลาว
การดำเนินงานโครงการตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2560 เป็นต้นมา ระหว่างกรมพัฒนาที่ดิน ประเทศไทย และ กรมคุ้มครองและพัฒนาที่ดินกสิกรรม (Department of Agriculture Land Management: DALaM) สปป. ลาว ประกอบด้วยกิจกรรมหลักๆ ที่สอดคล้องตามยุทธศาสตร์การดำเนินงาน ดังนี้
1.1 การจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรดิน ในปี พ.ศ. 2560 โดยการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ 2 หลักสูตร ได้แก่ หลักสูตร “Satellite Image Interpretation and Land Use Mapping for ACMECS Project” เพื่อพัฒนาบุคลากรด้านการแปลภาพถ่ายทางอากาศและการสร้างแผนที่การใช้ที่ดิน และหลักสูตร “Soil Survey and Information System for Watershed Management” เพื่อพัฒนาบุคลากรด้านการสารวจดินและการจัดการข้อมูลดิน ต่อมา คัดเลือกพื้นที่เป้าหมายเพื่อดำเนินโครงการในพื้นที่ลุ่มน้ำมัง (Nammang Watershed) ลุ่มน้ำย่อยห้วยน้ำไฮ ณ เมืองท่าพะบาด แขวงบอลิคาไซ สปป. ลาว พร้อมทั้งสำรวจ รวบรวม ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น กำหนดแผนการดำเนินงาน และจากนั้น จัดทำฐานข้อมูลดินในพื้นที่เป้าหมาย
1.2 การวางแผนการใช้ที่ดินและจัดทำแผนการใช้ที่ดิน ในปี พ.ศ. 2561 การดำเนินโครงการกรอบความร่วมมือ ACMECS เน้นการวิเคราะห์พื้นที่เพื่อวางแผนการใช้ที่ดิน ไม่ว่าจะเป็นการจัดทำหน่วยที่ดิน การใช้ปรโยชน์ที่ดิน การประเมินคุณภาพที่ดินด้านกายภาพ และการวางแผนการใช้ที่ดิน จากนั้น ได้จัดทำแผนการใช้ที่ดินเพื่อกำหนดมาตรการใช้ที่ดินให้สอดคล้องกับศักยภาพที่ดินและทรัพยากรที่มีอยู่ พร้อมทั้งสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการ ผลิตและใช้ทรัพยากรในพื้นที่ลุ่มน้ำได้อย่างยั่งยืน นอกจากนั้น ยังมีการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการวางแผนการใช้ที่ดินเพื่อเกษตรกรรมอย่างยั่งยืน
1.3 การใช้เทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาที่ดิน ในปี พ.ศ. 2562 การดำเนินโครงการกรอบความร่วมมือ ACMECS เน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้หลักสูตรการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดิน การปรับปรุงบำรุงดิน และการใช้เทคโนโลยีชีวภาพเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปรับปรุงบำรุงดิน รวมทั้งจัดทำแผนดำเนินงานของประเทศสมาชิก โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพการการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดิน ให้แก่เกษตรกรในพื้นที่ศึกษาของสปป. ลาว นอกจากนั้น สปป. ลาว ได้รับการถ่ายทอดความรู้ให้เจ้าหน้าที่และเกษตรกรในพื้นที่ศึกษาในประเด็น การเก็บตัวอย่างดิน การใช้พืชปุ๋ยสดและการไถกลบ ตอซัง และหมอดินอาสา การประยุกต์ใช้ชุดตรวจสอบดินภาคสนามอย่างง่ายของกรมพัฒนาที่ดิน เพื่อการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดิน และการทำปุ๋ยหมัก และน้ำหมักชีวภาพ
1.4 การสนับสนุนการสร้างเครือข่ายพัฒนาที่ดิน โดยเจ้าหน้าที่ สปป. ลาวร่วมกับอีกสองประเทศเข้าศึกษาดูงานจากเจ้าหน้าที่และหมอดินอาสาในพื้นที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ. ฉะเชิงเทรา และศูนย์เรียนรู้หมอดินอาสา จ. ฉะเชิงเทรา และ จ. ระยอง ซึ่งทาง สปป. ลาวได้นำองค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่ได้จากการดูงานไปพัฒนาการสร้างเครือข่ายหมอดินและแลกเปลี่ยนเรียนรู้การพัฒนาที่ดิน ทั้งนี้ สปป. ลาว มีศูนย์สาธิตและเกษตรกร/หมอดินอาสาต้นแบบในพื้นที่แล้ว สามารถที่จะนำองค์ความรู้ที่ได้ไปสร้างความเข้มแข็งให้แก่หมอดินอาสาต้นแบบให้มีองค์ความรู้ที่เป็นที่เป็นเลิศ สามารถแลกเปลี่ยน เรียนรู้ และถ่ายทอดองค์ความรู้ได้
2. การดำเนินงานร่วมกับกัมพูชา
2.1 การจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรดิน ในปี พ.ศ. 2560 เจ้าหน้าที่กัมพูชาได้รับการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ 2 หลักสูตรเช่นเดียวกับเจ้าหน้าที่จาก สปป. ลาว ได้แก่ หลักสูตรเรื่อง Satellite Image Interpretation and Land Use Mapping for ACMECS Project” และ “Soil Survey and Information System for Watershed Management” และ ต่อมา คัดเลือกพื้นที่เป้าหมายเพื่อดำเนินโครงการ โดยเลือกพื้นที่เขตพัฒนาที่ดินบ้านรัศมี-สามัคคี ลุ่มน้ำเพ็กตโนด (Prek Thnot watershed) จังหวัดกำปงสปือ ราชอาณาจักรกัมพูชา พร้อมทั้งสำรวจ รวบรวม ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น กำหนดแผนการดำเนินงาน และจากนั้น จัดทำฐานข้อมูลดินในพื้นที่เป้าหมาย
2.2 การวางแผนการใช้ที่ดินและจัดทำแผนการใช้ที่ดิน ในปี พ.ศ. 2561 การดำเนินโครงการกรอบความร่วมมือ ACMECS เน้นการวิเคราะห์พื้นที่เพื่อวางแผนการใช้ที่ดินในพื้นที่เขตพัฒนาที่ดินบ้านรัศมี-สามัคคี ลุ่มน้ำเพ็กตโนด เพื่อให้การใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด ในการวางแผนการใช้ที่ดิน ได้แบ่งกิจกรรมย่อยออกเป็น 5 กิจกรรม ได้แก่ 1. การจัดทำร่างแผนการใช้ที่ดิน 2. การนำเสนอร่างแผนการใช้ที่ดิน พร้อมรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ 3. การสัมภาษณ์เกษตรกรเพื่อตรวจสอบข้อมูล 4. การประชุมนำเสนอแผนการใช้ที่ดินก่อการปรับแก้ และ 5. เสนอแผนการใช้ที่ดินฉบับสมบูรณ์ นอกจากนั้น เจ้าหน้าที่จากกัมพูชาได้เดินทางมาประเทศไทยเพื่ออบรมเชิงปฏิบัติการด้านการวางแผนการใช้ที่ดินเพื่อเกษตรกรรมอย่างยั่งยืน
2.3 การใช้เทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาที่ดิน ในปี พ.ศ. 2562 การดำเนินโครงการฯ เน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้ และเทคโนโลยีหลักสูตรการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดิน การปรับปรุงบำรุงดิน และการใช้เทคโนโลยีชีวภาพเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปรับปรุงบำรุงดิน รวมทั้งจัดทำแผนดำเนินงานของประเทศสมาชิก โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพ การถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินให้แก่เจ้าหน้าที่ผู้ร่วมโครงการโดยเฉพาะการปรึกษาหารือในประเด็นแนวทางการดำเนินงานวิชาการร่วมกัน
2.4 การสนับสนุนการสร้างเครือข่ายพัฒนาที่ดิน โดยเจ้าหน้าที่กัมพูชาร่วมกับอีกสองประเทศเข้าศึกษาดูงานจากเจ้าหน้าที่และหมอดินอาสาในพื้นที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ. ฉะเชิงเทรา และศูนย์เรียนรู้หมอดินอาสา จ. ฉะเชิงเทรา และ จ. ระยอง ซึ่งทางเจ้าหน้าที่กัมพูชาคาดหวังว่าจะพัฒนาหมอดินและสร้างเครือข่ายหมอดินในอนาคตเพื่อให้สามารถแลกเปลี่ยน และถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการพัฒนาที่ดินให้แก่เกษตรกรในพื้นที่ได้
3. การดำเนินงานร่วมกับสหภาพเมียนมา
3.1 การจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรดิน ในปี พ.ศ. 2560 เจ้าหน้าที่กัมพูชาได้รับการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ 2 หลักสูตรเช่นเดียวกับเจ้าหน้าที่จากอีกสองประเทศ ได้แก่ หลักสูตรเรื่อง Satellite Image Interpretation and Land Use Mapping for ACMECS Project” และ “Soil Survey and Information System for Watershed Management” และ ต่อมา คัดเลือกพื้นที่เป้าหมายเพื่อดำเนินโครงการในพื้นที่ลุ่มน้ำสาขา Sin Thay Sub-watershed ในเมืองเนปิดอว์ สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา พร้อมทั้งสำรวจ รวบรวม ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น กำหนดแผนการดำเนินงาน และจากนั้น จัดทำฐานข้อมูลดินในพื้นที่เป้าหมาย 3.2 การวางแผนการใช้ที่ดินและจัดทำแผนการใช้ที่ดิน ในปี พ.ศ. 2561 การดำเนินโครงการกรอบความร่วมมือ ACMECS เน้นการวิเคราะห์พื้นที่เพื่อจัดทำร่างแผนการใช้ที่ดินในลุ่มน้ำสาขา Sin Thay ในเมืองเนปิดอว์ โดยการประเมินคุณภาพที่ดินตามหน่วยแผนที่แยกตามประเภทของพืช ประมวลผลเพื่อจัดทำร่างแผนการใช้ที่ดินที่สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่ พร้อมทำแผนที่เขตการใช้ที่ดิน และตรวจสอบความถูกต้องของร่างแผนการใช้ที่ดินภาคสนามในพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาซินเทและเก็บข้อมูลด้านเศรษฐกิจและสังคมเพิ่มเติมเพื่อใช้ประกอบการจัดทำข้อเสนอแนะในแต่ละเขตการใช้ที่ดิน
3.3 การใช้เทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาที่ดิน ในปี พ.ศ. 2562 การดำเนินโครงการฯ เน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้ และเทคโนโลยีหลักสูตรการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดิน การปรับปรุงบำรุงดิน และการใช้เทคโนโลยีชีวภาพเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปรับปรุงบำรุงดิน รวมทั้งจัดทำแผนดำเนินงานของประเทศสมาชิก โดยเน้นการพัฒนาศักยภาพการถ่ายทอดองค์ความรู้ และเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินให้แก่เจ้าหน้าที่ผู้ร่วมโครงการโดยเฉพาะการปรึกษาหารือในประเด็นแนวทางการดำเนินงานวิชาการร่วมกัน นอกจากนั้น ทางสหภาพเมียนมาได้รับการฝึกอบรมเพิ่มเติมในประเด็นของการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดินในระดับท้องถิ่นด้วยชุดตรวจสอบดินภาคสนาม การผลิตสารชีวภัณฑ์/น้ำหมักชีวภาพเพื่อใช้ประโยชน์ด้านการเกษตร การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตและการเก็บรักษา และการปรับปรุงฐานข้อมูลดินและการผลิตแผนที่การใช้ประโยชน์ที่ดิน
3.4 การสนับสนุนการสร้างเครือข่ายพัฒนาที่ดิน โดยเจ้าหน้าที่เมียนมาร่วมกับอีกสองประเทศเข้าศึกษาดูงานจากเจ้าหน้าที่และหมอดินอาสาในพื้นที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ. ฉะเชิงเทรา และศูนย์เรียนรู้หมอดินอาสา จ. ฉะเชิงเทรา และ จ. ระยอง
