ปรากฏการณ์ของคู่แฝดของฝนแล้งและฝนชุกจนเกิดภัยแล้งรุนแรงและน้ำท่วมใหญ่ดังกล่าวมานี้  เป็นความผิดปกติของการตกของฝน  ซึ่งแสดงว่าองค์ประกอบควบคุมฝนที่ตกในประเทศไทยน่าจะมีภาวะที่เปลี่ยนแปลงไปจากความเป็นปกติอย่างแน่นอน  ภาวะควบคุมอะไรที่ทำให้มรสุมตะวันตกเฉียงใต้อ่อนแรงหรือรุนแรงขึ้น  ร่องมรสุมเกิดและเคลื่อนที่พาดผ่านพื้นที่ประเทศรวดเร็ว  พายุหมุนเขตร้อนลดน้อยลงหรือเพิ่มมากขึ้น  ตัวควบคุมหรือภาวะแทรกซ้อนอะไรที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศไปได้มากๆเช่นนี้
ปรากฏการณ์เปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกคือปรากฏการณ์ Elnino และ Lanina  ซึ่งเป็นปรากฏการณ์คู่แฝดที่มาคู่กันโดย Elnino  เกิดก่อนแล้วค่อยๆ  อ่อนแรงลงไปหลังจากแสดงตัวอยู่นานประมาณ 6-12 เดือนและในเวลาต่อเนื่องสืบต่อกันก็จะเกิดปรากฏการณ์ Lanina  ติดต่อกันในปีต่อมา ถ้า Lanina  เมื่อเกิดในบางครั้งเกิดแล้วสลายตัวในปีเดียว  แต่ในบางช่วงเกิดแล้วขยายเวลา 1-2 ปี (ดังเช่นปี พ.ศ. 2553-2554นี้)  จึงสลายตัว
Elnino และ Lanina  คือสัญญาณเตือนจะเกิดฝนแล้ง ภัยแล้ง และฝนชุกน้ำท่วมใหญ่  ปรากฏการณ์ทั้งสองนี้มีผลครอบคลุมภูมิภาครอบๆมหาสมุทรแปซิฟิก  ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ของเอเชียตะวันออก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้  ออสเตรเลีย  อเมริกาเหนือ  อเมริกากลาง และอเมริกาใต้  ประเทศไทยอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  จึงอยู่ในพื้นที่อิทธิพลของปรากฏการณ์นี้ด้วย
เมื่อจะเกิดปรากฏการณ์ Elnino ซึ่งจะทำให้เกิดภาวะฝนตกน้อยภัยแล้งนั้นจะมีปรากฏการณ์เตือนให้ทราบว่าฉันจะมาแล้วนะดังนี้

1.มีการเพิ่มสูงขึ้นของอุณหภูมิน้ำทะเล (น้ำทะเลร้อนขึ้น)  ของน่านน้ำบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันออก  ทำให้เกิดมวลน้ำอุ่นขนาดใหญ่ครอบคลุมบริเวณเหนือและใต้ของน่านน้ำโซนศูนย์สูตร  โดยขยายไปชิดชายฝั่งอเมริกาเหนือ  อเมริกากลาง และทางตอนบนของอเมริกาใต้  มวลน้ำอุ่นดังกล่าวจะมีผลต่อการระเหยของบริเวณนั้นขึ้นเป็นไอน้ำในอากาศ  อากาศชื้นมีผลต่อการเกิดฝนตกมากผิดปกติในบริเวณพื้นที่ชายฝั่งของอเมริกาเหนือ

ติดต่อกับอเมริกากลางและอเมริกาใต้  ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่ผิดปกติในพื้นที่ดังกล่าว  เพราะพื้นที่ดังกล่าวมีความแห้งแล้งและฝนตกน้อยอยู่แล้ว
        2.ลมสินค้าอ่อนแรงและหยุดพัด  โดยปกติลมสินค้าจะเป็นลมประจำเหนือน่านน้ำตอนกลางของมหาสมุทรแปซิฟิก  ลมจะพัดจากบริเวณศูนย์กลางความกดอากาศสูง ที่ละติจูด  30-40 องศาเหนือและใต้เข้าแนวเส้นศูนย์สูตร  ลมนี้จะเริ่มอ่อนแรงเมื่อมีปรากฏการณ์  Elnino และจะกลับมาพัดเป็นปกติอีกเมื่อปรากฏการณ์ Elnino คลายตัวและสลายตัว
        3.กระแสน้ำโซนศูนย์สูตร (Equatorial  current)ปกติจะไหลเคลื่อนที่จากมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกไปทางตะวันตก  ตามแนวของเส้นศูนย์สูตรสู่แปซิฟิกตะวันตกระหว่างทางตามแนวศูนย์สูตร  กระแสน้ำที่ได้รับพลังงานจากแสงอาทิตย์สะสมจนน้ำค่อยๆเพิ่มอุณหภูมิสูงขึ้นเป็นกระแสน้ำอุ่นเมื่อไปถึงเอเชียตะวันออก
        เมื่อเกิดปรากฏการณ์ Elnino กระแสน้ำโซนศูนย์สูตรนี้อ่อนแรงหยุดเคลื่อนไปทางตะวันตก  และยังเปลี่ยนทิศไหลกลับสวนทางกันเส้นทางปกติเสียอีก  กระแสน้ำอุ่นไหลกลับนี้มีส่วนไปเสริมมวลน้ำอุ่นบริเวณแปซิฟิกตะวันออกให้เข้าไปสู่ชายฝั่งอเมริกา  และมีส่วนทำให้เพิ่มปริมาณไอน้ำในอากาศจนมีฝนตกมากกว่าปกติทางชายฝั่งของอเมริกา
        ปกติกระแสน้ำอุ่นโซนศูนย์สูตรนี้มีบทบาทต่อปริมาณไอน้ำในอากาศของภูมิภาคเอเซียตะวันออก  และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทำให้เกิดฝนตกมาก  แต่เมื่อเกิดการไหลย้อนกลับทำให้เอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  ออสเตรเลียตะวันออก  มีไอน้ำในอากาศลดลง  ฝนตกน้อยลง จนเกิดภัยแล้ง
       ปรากฏการณ์ทั้ง 3  ประการนั้น  มักมีข้อมูลจากหน่วยงานทางอุตุนิยมวิทยาของประเทศต่างๆ  ที่อยู่ในพื้นที่ของอิทธิพล Elnino โดยปรากฏการณ์ดังกล่าวเริ่มชัดเจนตั้งแต่กลางๆ  ฤดูร้อน คือประมาณเดือนสิงหาคม  ซึ่งหมายความว่าฤดูฝนปีนี้ฝนจะตกน้อยลงมรสุมตะวันตกเฉียงใต้อ่อนแรง  ร่องมรสุมก็อ่อนแรงไปด้วย  พายุหมุนเขตร้อนที่มาจากมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกหายไปเกือบไม่เกิดขึ้นเลย  สัญญาณเตือนภาวะฝนแล้ง  ภัยแล้งกำลังมา  เดือนสิงหาคม ฝนตกน้อยผิดปกติ  ภัยแล้งจะชัดเจนตั้งแต่เดือนตุลาคมจนถึงเดือนเมษายนของปีถัดมา เราจะเตรียมตัวกันอย่างไรเมื่อถึงเลาเกิดปรากฏการณ์  จะมีแผนการบริหารจัดสรรทรัพยากรน้ำกันอย่างไร  หากวางแผนไม่ดีประชาชนอาจขัดแย้งกันโดยมีสาเหตุมาจากการแย่งชิงน้ำ
        เมื่อความผิดปกติที่เป็นภัยแล้งค่อยๆผ่านไป  เมื่อเข้าสู่เดือนเมษายนพฤษภาคมของปีถัดมา  ปรากฏการณ์ Elnino เริ่มคลายตัว  อ่อนลง  และสลายตัว  ปรากฏการณ์ของ  Elnino ทั้ง 3 ประการสลายตัวกลับเข้าสู่ปกติ  คือมวลน้ำที่ร้อนขึ้นเปลี่ยนตำแหน่ง  ลมสินค้าพัดมาปกติกระแสน้ำโซนศูนย์สูตรไหลจากแปซิฟิกตะวันออกสู่แปซิฟิกตะวันตกเหมือนเดิม  แต่การคลายตัวนี้เป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของปรากฏการณ์ Elnino  กับ Lanina  เพราะผลพวงของมวลน้ำร้อนเป็นองค์ประกอบสำคัญของการเกิดปรากฏการณ์  Lanina ในเวลาสืบเนื่องต่อกันมา

หน้าก่อน | หน้าถัดไป