ดังได้กล่าวแต่แรกว่า  มีการเพิ่มอุณหภูมิของน้ำในบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออก  จนเป็นมวลน้ำร้อนกว่าบริเวณอื่นๆ  ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของปรากฏการณ์ Elnino นั้น  มวลน้ำร้อนนี้จะค่อยๆเปลี่ยนตำแหน่งของมันตามอิทธิพลการหมุนรอบตัวของโลก  มวลน้ำจะถูกขับดันให้เคลื่อนที่ไปทางตะวันตก
เวลาผ่านไป 9-12 เดือน  น้ำร้อนมวลนี้มาถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  เอเชียตะวันออก  ออสเตรเลียตะวันออก  เป็นการเคลื่อนไหวมาพร้อมกับการเพิ่มปริมาณไอน้ำในอากาศ  และเพิ่มอุณหภูมิอากาศบริเวณน่านน้ำในทะเลจีน  ทะเลจีนใต้  และแปซิฟิกตะวันตก  ซึ่งจะมีผลทำให้เกิดไอน้ำในอากาศเป็นจำนวนมากต่อการเกิดฝนตกมาก  และมีผลทำให้เกิดศูนย์กลางความกดอากาศต่ำที่มีโอกาสพัฒนาเป็นศูนย์กลางพายุหมุนเขตร้อนจำนวนหลายๆลูกได้  ปรากฏการณ์  Lanina  ค่อยๆเริ่มขึ้น
ปรากฏการณ์ Lanina  เป็นสัญญาณบอกว่าฝนจะตกชุก  และตามมาด้วยน้ำท่วมใหญ่ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม  มิถุนายน  ภัยแล้งเริ่มคลาย  ฝนเริ่มตก  เริ่มฤดูฝนด้วยลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่มีความเข้มแข็งปริมาณน้ำฝนมากกว่าปีก่อนอย่างผิดสังเกตพายุหมุนเขตร้อนเริ่มเกิดขึ้น แต่มีทิศทางขึ้นไปทางจีน  เกาหลี  ญี่ปุ่น  (น้อยมากสู่ประเทศไทยในช่วงต้นฤดูฝน)  จำนวนพายุหมุนก็บ่งบอกว่ามีมากกว่าปีที่ผ่านมา
เดือนสิงหาคม  กันยายน  พายุหมุนเขตร้อนเคลื่อนเข้าสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน  และภาคเหนือตอนบนมีจำนวนถี่กว่าปีก่อนๆ  ปลายฤดูร้อนเดือนกันยายน  ร่องมรสุมปรากฏกายชัดเจนคือ  มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือเริ่มแผ่ขยายตัวลงมาบรรจบกับมรสุมตะวันตกเฉียงใต้  พื้นที่ครอบคลุมเป็นแนวยาวพาดผ่านประเทศจากตะวันออกไปตะวันตกเฉียงใต้  ไล่จากเหนือเคลื่อนลงมาทางใต้ในที่สุด
น้ำฝนที่มากผิดปกติจากองค์ประกอบของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้เข้มแข็ง  พายุหมุนเขตร้อนมีมากกว่าปกติร่องมรสุมนำน้ำฝนมามากมาย  น้ำท่าได้รับการสั่งสมเพิ่มพูนจากภาคเหนือ  ตะวันออกเฉียงเหนือไหลรินลงมาทางใต้  เข้าระบบลุ่มน้ำปิง  วัง ยม น่าน เจ้าพระยา ชี มูลและลำน้ำสาขาต่างๆ  ตามที่มีน้ำมากผิดปกติ  จึงเกิดปรากฏการณ์แผ่นดินถล่มในบริเวณต้นน้ำภาคเหนือ  ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  น้ำไหลบ่าท่วมที่ราบลุ่มแม่น้ำในภาคเหนือ  ภาคกลางตอนบน  และภาคกลาง   ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง (ตอนกลางและปลาย ชี-มูล)  เป็นอุทกภัยในช่วงเวลานี้ (ปลายกันยายน-ตุลาคม)

จากบันทึกประวัติการเกิด  ฝนแล้ง  ภัยแล้ง  และฝนชุกอออุทกภัยกับบันทึกการเกิดปรากฏการณ์  Elnino  กับ Lanina  แล้วพบเป็นปรากฏการณ์คู่กันมาตลอด  ปรากฏการณ์คู่แฝดนี้ชี้ชัดว่าเกิดขึ้นเมื่อไรเราเดือดร้อนแน่นอน  ก็มีคำถามว่า  Elnino  กับ Lanina  เกิดถี่ขนาดไหนควบคุมได้หรือไม่  คำตอบคือ  ปรากฏการณ์ทั้งสองมีการเกิดที่มีช่วงเวลาห่างกันในแต่ละครั้งไม่แน่นอน  เช่นจากการบันทึกประวัติการเกิด Elnino  กับ Lanina

พบว่าเคยเกิดในปี พ.ศ.2434  2468  2483-84  2508  2515-16  2525  2532  2534  2537  2540  และ  2552  (Lanina เกิดปีติดตามมา)  ปีนี้สังเกตว่าช่วงห่างแต่ละครั้งไม่สม่ำเสมอ  พยากรณ์บอกว่าครั้งต่อไปจะเกิดขึ้นเมื่อไร  อย่างไรก็ตาม  ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติประเภทนี้ยังมีเวลาให้เราได้ตั้งตัวเพื่อการตั้งรับอยู่บ้างพอสมควร  ทั้งนี้เพราะปรากฏการณ์บ่งชี้ที่เกิดในมหาสมุทรแปซิฟิกแสดงให้เราได้ทราบก่อน  เมื่อเกิด  Elnino  แล้วปีต่อมาย่อมต้องเกิด  Lanina   แน่นอน  ฝนตกน้อย  ภัยแล้งเกิดปีแรก  ปีถัดมาฝนตกชุก  น้ำท่วมใหญ่เป็นปรากฏการณ์คู่แฝดแน่ๆ
        บทความนี้นำเสนอจากนักภูมิศาสตร์ที่มีความเชื่อว่า  เราเอาชนะธรรมชาติอย่างยั่งยืนไม่ได้  แต่เราอาจอยู่กับธรรมชาติอย่างยั่งยืนได้  หากเรารู้และเข้าใจธรรมชาติอย่างแท้จริง

                                                                สมชาย  เดชะพรหมพันธุ์
                                                                     ตุลาคม  2554

ที่มา : หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน  วันที่  11  มกราคม  2555

ิ์

หน้าก่อน |