ปัญหาภัยแล้ง คาดว่าปี 2554 สถานการณ์จะยังมีความรุนแรง อันเป็นผลต่อเนื่องจากปัญหาวิกฤตน้ำในเขื่อนปีผ่านมา ทำให้สถานการณ์น้ำในอ่างเก็บน้ำทั่วประเทศยังอยู่ในเกณฑ์น้อยมีปริมาณน้ำต้นทุนที่ใช้การณ์ได้ 24,957 ล้านลบ.ม. น้อยกว่าปี 2552 จำวน 1,024 ล้านลบ.ม. โดยเฉพาะเขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ ปริมาณน้ำยังต่ำกว่าเกณฑ์ปกติ มีปริมาณน้ำใช้การได้ 7,157 ล้านลบ.ม.
แต่นโยบายของรัฐบาลในเรื่องประกันรายได้และความช่วยเหลือการประสบปัญหาภัยพิบัติด้านการเกษตรในช่วงที่ผ่านมา ทำให้เกษตรกรมีความต้องการเพาะปลูกสูง อย่างไรก็ตามปรากฏการณ์ลานีญายังคงมีอิทธิพลอยู่ จึงจำเป็นต้องเพิ่มพื้นที่เป้าหมายในการปลูกข้าวนาปรัง เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์และปริมาณน้ำต้นทุน โดยเฉพาะบริเวณพื้นที่ภาคกลาง ภาคเหนือตอนล่าง เป็นพื้นที่รับน้ำจากเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ ในปีนี้น้ำทั้ง 2 เขื่อนคาดว่าจะสูงกว่าปีที่แล้ว
ทั้งนี้ จากการวิเคราะห์พื้นที่เตือนภัยแล้งในพื้นที่ทำการเกษตร มีจังหวัดที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ จำนวน 73 จังหวัดคิดเป็นเนื้อที่จำนวน 133,249 ล้านไร่ ได้แก่ กำแพงเพชร เชียงราย เชียงใหม่ ตาก นครสวรรค์ น่าน พะเยา พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน สุโขทัย อุตรดิตถ์ อุทัยธานี กาญจนบุรี ชัยนาท นครนายก นนทบุรี ปทุมธานี ประจวบคีรีขันธ์ พระนครศรีอยุธยา เพชรบุรี ราชบุรี ลพบุรี สมุทรปราการ สมุทรสาคร สระบุรี สิงห์บุรี สุพรรณบุรี อ่างทอง กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย สกลนคร ศรีสะเกษ สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อุดรธานี อุบลราชธานี อำนาจเจริญ จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ตราด ปราจีนบุรี ระยอง สระแก้ว กระบี่ ชุมพร ตรัง นครศรีธรรมราช นราธิวาส ปัตตานี พังงา พัทลุง ภูเก็ต ยะลา ระนอง สงขลา สตูล สุราษฎร์ธานี
เบื้องต้นแบ่งการแก้ไขปัญหาออกเป็น 3 ระยะเช่นกัน คือ
ระยะก่อนเกิดภัย เน้นการป้องกันและลดผลกระทบ ประกอบด้วย การปรับปรุงแหล่งน้ำให้สามารถกักเก็บน้ำ จำนวน 17,943 แห่ง แยกเป็นสระเก็บกักน้ำในไร่นานอกเขตชลประทาน จำนวน 17,758 บ่อ และแหล่งน้ำขนาดเล็ก 185 แห่ง การก่อสร้างปรับปรุงแหล่งน้ำเพื่อการป้องกันและบรรเทาภัยแล้ง ใช้งบประมาณจำนวน 2,671.606 ล้านบาท แบ่งเป็นการก่อสร้างโครงการชลประทานขนาดเล็ก 95 โครงการ วงเงิน 1,740.593 ล้านบาท ขุดสระเก็บน้ำในไร่นา 8,000 บ่อ วงเงิน 142.40 ล้านบาท ก่อสร้างแหล่งน้ำขนาดเล็ก 232 แห่ง 775.431 ล้านบาท และงานก่อสร้างปรับปรุงระบบแหล่งน้ำในเขตปฏิรูปที่ดิน 20 แห่ง วงเงิน 13.182 ล้านบาท นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศ เพื่อการพยากรณ์และแจ้งเตือนภัย การจัดทำข้อมูลพื้นที่เสี่ยงภัยการเฝ้าระวังและแจ้งเตือนภัย การเตรียมความพร้อมของหน่วยงานประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ทางวิชาการ
ระยะเกิดภัย เน้นการบริหารจัดการในภาวะฉุกเฉิน ทั้งการติดตามและแจ้งเตือนภัย การประเมินผลกระทบและการให้ความช่วยเหลือเบื้องต้นทั้งด้านน้ำ ด้านพืช ประมง และปศุสัตว์
ระยะหลังเกิดภัย เน้นการให้ความช่วยเหลือความเดือดร้อนเกษตรทั้งเงินและการฟื้นฟูอาชีพให้ สำหรับแผนรับมือปัญหาภัยพิบัติด้านการเกษตรช่วงที่ 2 เดือนเมษายน 2554 –กันยายน 2554 แบ่งเป็นการป้องกันปัญหาภัยแล้งและฝนทิ้งช่วง จากการวิเคราะห์ข้อมูลมีพื้นที่ที่มีโอกาสเกิดฝนทิ้งช่วง จำนวน 53 จังหวัด เนื้อที่รวม 43.308 ล้านไร่ ได้แก่ กำแพงเพชร เชียงราย เชียงใหม่ ตาก นครสวรรค์ น่าน พะเยา พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน สุโขทัย อุตรดิตถ์ อุทัยธานี กาญจนบุรี ชัยนาท นครนายก นนทบุรี ปทุมธานี ประจวบคีรีขันธ์ พระนครศรีอยุธยา เพชรบุรี ราชบุรี ลพบุรี สมุทรปราการ สมุทรสาคร สระบุรี สิงห์บุรี สุพรรณบุรี อ่างทอง กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครราชสีมา บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สุรินทร์ หนองคาย หนองบัวลำภู อุดรธานี อุบลราชธานี อำนาจเจริญ จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ปราจีนบุรี ระยอง และสระแก้ว
มีการเตรียมให้ช่วยเหลือด้านน้ำทั้งการส่งน้ำเข้าไปให้ความช่วยเหลือและเพิ่มประมาณน้ำต้นทุนเขื่อนขาดใหญ่ให้เพียงพอต่อความต้องการ
ที่มา : หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2554
