คุณยุวดี เชื้อเมืองพาน หมอดินอาสาประจำตำบลนางแล จ.เชียงราย
และ
คุณลัดดาพร เลิศจันทรางกูล หมอดินอาสาประจำตำบลร้องเข็ม จ.แพร่
เข้าร่วมพิธีรับรางวัลชนะเลิศประเภทการปลูกหญ้าแฝก
ณ อาคารสำนักงานใหญ่ ปตท.
วันที่ 20 พฤศจิกายน 2550


          “หญ้าแฝก” ในความหมายของเกษตรไทย หญ้าแฝกมิได้เป็นเพียงพืชเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ แต่ยังเป็นสัญลักษณ์บ่งบอกถึงน้ำพระทัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงห่วงผืนดินอันเป็นต้นทุนชีวิตสำคัญของราษฎร ดินเสื่อมโทรม รากของหญ้าแฝกลึกถึง 3 เมตร เมื่อปลูกเป็นกำแพงจะสามารถยึดหน้าดินไว้ได้

          ในโอกาสปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา ในปี 2550 กรมพัฒนาที่ดิน มูลนิธิชัยพัฒนา สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) และบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ได้จัดการประกวดการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ถวายเป็นราชสักการะ มีจุดมุ่งหมายเพื่อเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับประโยชน์ของหญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำตามแนวพระราชดำริ

          การประกวดได้แบ่งเป็นประเภทต่างๆ ได้แก่ ประเภทการปลูก แบ่งเป็นบุคคล ชุมชน โรงเรียน และหน่วยงาน รวมถึงประเภทส่งเสริมการปลูก และประเภทการออกแบบผลิตภัณฑ์จากหญ้าแฝก

          คุณยุวดี เชื้อเมืองพาน หมอดินอาสาประจำตำบลนางแล อยู่บ้านเลขที่ 92 หมู่ 7 บ้านนางแลใน ตำบลนางแล อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย เป็นเกษตรกรผู้ปลูกสับปะรด จ.เชียงราย เป็น 1 ใน 11 บุคคลที่ได้รับรางวัลดีเด่น การประกวดการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ใช้วิธีแก้ปัญหาหน้าดินชะล้างด้วยการปลูกหญ้าแฝกขวางความลาดเทมาตั้งแต่ปี 2548 ผลจากการบำรุงรักษาหญ้าแฝกอย่างสม่ำเสมอทำให้ปัญหาหน้าดินถูชะล้างลดลง

          คุณยุวดีเธอยังคิดว่าประโยชน์ของหญ้าแฝกควรได้รับการเผยแพร่จึงถ่ายทอดให้เพื่อเกษตรกรฟัง และยังคิดค้น ระบบ “ยืมกล้าแฝก” ที่ทำให้ผืนดินในย่านนั้นได้รับดอกเบี้ยไปเต็มๆ

          แม้แต่ชุมชนเกษตรกรบ้านแป้น อ.สายบุรี จ.ปัตตานี ยังต้องเผชิญกับอันตรายจากความไม่สงบที่ยืดยื้อมาเกือบ 4 ปี ทำให้การทำมาหากินหาอยู่ลำบาก เพื่อความอยู่รอด ชาวบ้านจึงขอความช่วยเหลือจากภาครัฐ และได้รับการจัดสรรที่ทำกิน แต่เนื่องจากสภาพดินเป็นทรายจัด ขาดน้ำและมักเกิดไฟป่า รวมทั้งอันตรายจากการเดินทางออกไปยังที่ทำกิน

          ชาวบ้านจึงรวบรวมพื้นที่ให้เป็นผืนเดียวกันได้ประมาณ 100 ไร่ แล้วทำรั้วรอบ ร่วมกันปลุกพืชและเลี้ยงสัตว์ โดยนำหญ้าแฝกมาใช้ในการปรับปรุงดิน ปลูกกั้นเป็นแนวกันไฟ ทำแปลงขยายพันธุ์ หลังจากนั้นจึงพบว่าดินเริ่มมีความร่วนซุย มีไส้เดือนตัวเล็กๆ ให้เห็น สามารถปลุกพืชได้เกือบทุกชนิด

ชุมชนสายบุรี จึงเป็นอีกหนึ่งชุมชนที่ได้รับรางวัลในการประกวดครั้งนี้...

          คุณลัดดาพร เลิศจันทรางกูล หมอดินอาสาประจำตำบลร้องเข็ม อยู่บ้านเลขที่ 125/2 หมู่ 9 ตำบลร้องเข็ม อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ อดีตบัณฑิตด้านเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เป็นอีกผู้หนึ่ง ใน 11 บุคคลที่ได้รับรางวัลดีเด่น การประกวดการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กล่าวว่าผืนดินทำกินที่เสมือนฝันร้ายของเกษตรกร เพราะนอกจากจะเต็มไปด้วยหิน ลูกรังแล้ว ยังเป็นเขตเงาฝนที่แล้งจัด จึงตัดสินใจพลิกฟื้นผืนดินที่เสื่อมโทรมนี้ด้วยการทำเกษตรสวนผสมผสาน ลงมะขามเป็นไม้บุกเบิกนำ และฟื้นฟูดินด้วยการปลูกหญ้าแฝก เป็นแนวกำแพงตามแนวระดับความลาดชันของพื้นที่ ในสวนไม้ผล และพชไร่ รวมทั้งปลูกหญ้าแฝกรอบไม้ผลเป็นรูปครึ่งวงกลม และรูปวงกลม เพื่อการรักษาความชุ่มชื้นในดินให้กับไม้ผลต่างๆ จนปัจจุบันสามารถเอาชนะอุปสรรคได้ภายใน 2 ปี