| |
| โครงการ แผนการจัดการทรัพยากรดินและน้ำ
เพื่อควบคุมการเกิดตะกอนดินและบริหารน้ำในอ่างเก็บน้ำและพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งระบบ
ให้เกิดประโยชน์ด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
กรณีศึกษาลุ่มน้ำสาขาห้วยกระเสียว |
| เป็นโครงการฯ
ที่ได้รับการสนับสนุนทุนการวิจัยจากสำนักพัฒนาการวิจัยการเกษตร
(องค์การมหาชน) หรือสวก. จึงเกิดเป็นโครงการความร่วมมือทางการวิจัยเพื่อแก้ปัญหาพื้นที่ลุ่มน้ำอย่างเป็นระบบด้วยการบูรณาการความร่วมมือของกรมพัฒนาที่ดิน
กรมชลประทาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยนเรศวร
มีเป้าหมายในการสร้างองค์ความรู้ใหม่จากการสังเคราะห์ข้อมูลโครงการวิจัยย่อยภายใต้แผนงานโครงการเพื่อเป็นแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรดินและน้ำ
ข้อเสนอทางนโยบายเพื่อลดปัญหาผลกระทบจากภัยแล้งภาคการเกษตร
แก้ปัญหาเชิงพื้นที่ให้เกิดประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจ สังคม
สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน และแผนปฏิบัติการเร่งรัดสำหรับแก้ปัญหาอุทกภัยและภัยแล้ง
ฟื้นฟูปรับปรุงคุณภาพน้ำ และอนุรักษ์ฟื้นฟู ระบบนิเวศแหล่งน้ำ
มีดร.สถาพร ใจอารีย์ รองอธิบดีกรมพัฒนาที่ดินด้านวิชาการเป็นที่ปรึกษาโครงาร
และนายนันทพล หนองหารพิทักษ์ รักษาการผู้เชี่ยวชาญด้านวางแผนการใช้ที่ดิน
เป็นหัวหน้าโครงการแผนฯ ประกอบด้วยโครงการวิจัยย่อย 6 โครงการ
ได้แก่ |
| |
|
1. การใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงและคาดการณ์การใช้ประโยชน์ที่ดินรอบอ่างเก็บน้ำ
กรณีศึกษาลุ่มน้ำสาขาห้วยกระเสียว
2. การประเมินอัตราการสูญเสียดินและสัดส่วนการตกตะกอนที่ไหลลงสู่อ่างเก็บน้ำ
กรณีศึกษาลุ่มน้ำสาขาห้วยกระเสียว
3. การประเมินอัตราการสะสมของตะกอนในอ่างเก็บน้ำด้วยเทคนิคเรดิโอเมตริก
กรณีศึกษาลุ่มน้ำสาขาห้วยกระเสียว
4. การจัดการคุณภาพน้ำในอ่างเก็บน้ำเพื่อสนับสนุนระบบเฝ้าระวังปรากฏการณ์ยูโทรฟิเคชั่น
กรณีศึกษาลุ่มน้ำสาขาห้วยกระเสียว
5. การศึกษาประเมินปริมาณน้ำและตะกอนในอ่างเก็บน้ำภายใต้สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป
กรณีศึกษาลุ่มน้ำสาขาห้วยกระเสียว
6. การวิเคราะห์ความคุ้มค่าทางด้านเศรษฐศาสตร์ของแนวทางวางแผนการจัดการทรัพยากรที่ดินและทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน
กรณีศึกษาลุ่มน้ำสาขา ห้วยกระเสียว |
หลักการที่มา
การเปลี่ยนแปลงการสภาพการใช้ที่ดินโดยกิจกรรมของมนุษย์ในพื้นที่ต้นน้ำ
และบริเวณรอบอ่างเก็บน้ำทำให้เกิดการชะล้างดินลงมาในลำน้ำ
และอ่างเก็บน้ำส่งผลให้เกิด
-
การเปลี่ยนแปลงสภาพลำน้ำ
-
เกิดการตื้นเขินจากการสะสมของตะกอน
-
การปนเปื้อนของสารเคมีทางการเกษตรสู่แหล่งน้ำ
-
ปัญหาคุณภาพน้ำต่อระบบนิเวศ และชุมชน
สถานการณ์น้ำของประเทศไทยปัจจุบันรายปี
ฝนตกประมาณ 800,000
ล้านลบ.ม.
น้ำผิวดินเฉลี่ยปีละ 213,000
ล้านลบ.ม.
น้ำต้นทุนที่สามารถใช้การได้ 25,741
ล้านลบ.ม. |
วัตถุประสงค์
1.
เพื่อศึกษาผลกระทบต่อทรัพยากรดินและน้ำ ในเรื่องการชะล้างพังทลายของดินการสะสมของตะกอนดิน
และคุณภาพน้ำในอ่างเก็บน้ำของพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งระบบจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน
และประเมินผลตอบแทน มูลค่าทางด้านเศรษฐกิจจากการเปลี่ยนแปลงบริการเชิงนิเวศที่เกิดขึ้น
2.
เพื่อศึกษาใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากรดิน
และน้ำ เช่น การใช้เรดิโอเมตริกและในการประเมินอัตราการสะสมของตะกอนการใช้แบบจำลองในการคาดการณ์เปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน
แบบจำลองการสูญเสียดินการหาสัดส่วนตะกอนที่ลงสู่ลำน้ำแบบจำลองในการคาดการณ์ปริมาณน้ำและตะกอนดินในอ่างเก็บน้ำ
3.
เพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมในการบรรเทาปัญหาและลดผลกระทบจากภัยแล้งภาคการเกษตร
โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการกำหนดนโยบายทางเลือกบริหารจัดการทรัพยากรดิน
และน้ำ
4.
บริหารงานวิจัยในแบบองค์รวมเพื่อการศึกษาผลกระทบต่อทรัพยากรดินและน้ำจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน
ที่มีผลต่อการบริการของระบบนิเวศและการสูญเสียมูลค่าทางด้านเศรษฐกิจ-สังคม
ซึ่งจะนำมาสู่วิธีการแก้ปัญหาโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
|
ประโยชน์
ปีที่
1
1.
ฐานข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดินและสิ่งปกคลุมดินจากอดีตถึงปัจจุบัน
แผนที่คาดการณ์การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินในอนาคต
2.
ฐานข้อมูลการชะล้างพังทลายดิน ข้อเสนอแนะแนวทางแก้ไขและการจัดการการชะล้างพังทลายของดิน
3.
ชุดข้อมูลอัตราการสะสมของตะกอน อายุตะกอนในอ่างเก็บน้ำ
และรายงานสรุปปัจจัยในอดีตที่ส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศ
4.
ดัชนีคุณภาพน้ำ (Water Quality Index; WQI) ดัชนีคุณภาพตะกอนดิน
(Sediment Quality Index; SQI) สำหรับอ่างเก็บน้ำ และคู่มือการประเมินความเสี่ยงของคุณภาพตะกอนดินและคุณภาพน้ำในอ่างเก็บน้ำ
5.
ชุดข้อมูลเพื่อการคาดการณ์ปริมาณน้ำและตะกอนที่ไหลลงสู่อ่างเก็บน้ำ
สำหรับการคาดการณ์ล่วงหน้า 30 ปี
6.
มูลค่าทางเศรษฐศาสตร์และการให้บริการของระบบนิเวศประเภทหลักในพื้นที่
(Natural Capital and Ecosystem Services Valuation)
ปีที่
2
1.
แผนการพัฒนาการใช้ประโยชน์ที่ดินด้านการเกษตรที่มีระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ
จากกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน
2.
แผนที่การชะล้างพังทลายของดิน ข้อมูลผลกระทบ จากการสูญเสียการให้บริการของระบบนิเวศ
และการสูญเสียมูลค่าด้านเศรษฐกิจจากปัญหาการชะล้างพังทลายของดิน
3.
คำแนะนำในการอนุรักษ์ดินและน้ำ และคำแนะนำการใช้ปุ๋ย
4.
ชุดข้อมูลการเปลี่ยนแปลงของหน้าดินบริเวณลุ่มน้ำตัวอย่าง
เพื่อตรวจทานการหาสัดส่วนตะกอนที่ลงสู่ลำน้ำ (SDR)
5.
คู่มือการประเมินความเสี่ยงของคุณภาพตะกอนดินและคุณภาพน้ำ
และระบบเฝ้าระวังตะกอนลงสู่อ่างเก็บน้ำ
6.
ข้อเสนอแนะแนวทางในการจัดการตะกอนในอ่างเก็บน้ำ และระบบการบริหารจัดการน้ำในอ่างเก็บน้ำ
(Reservoir Operation System: ROS)
7.
มาตรการอนุรักษ์ดินและน้ำที่เหมาะสมสำหรับระบบเกษตรกรรมบริเวณแหล่งต้นน้ำและพื้นที่รับน้ำของอ่างเก็บน้ำฯ
8.
ข้อเสนอเชิงนโยบายและแนวทางการจัดทำแผนหลัก (Standing
Plan) ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและที่ดิน เพื่อรองรับการเติบโตอย่างยั่งยืนของพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาห้วยกระเสียว
|
| |
|
|
| |
|
|